Betoog VVD/GB begroting 2012
Fractie VVD/GB, 15 november 2011
Beste mensen, waarde collega raadsleden en meneer de voorzitter.
Motto: College anticipeert te weinig op de toekomst.
Algemeen:
Het College heeft voor het jaar 2012 een technisch sluitende begroting gepresenteerd. De VVD/GB-fractie bedankt het College en de ambtenaren voor de inzet en betrokkenheid bij de tot standkoming voor de begroting 2012 en de voorlopige begrotingen 2013 en 2014. Tevens een woord van dank aan onze fractieondersteuners. Zij geven de fractieleden de nodige input voor een beter functionerende Gemeente Wierden.
Zoals het College het heeft verwoord: het is onduidelijk wat er de komende jaren op ons afkomt. Het toekomstperspectief voor Wierden is somber.
Dit zijn geen opbeurende woorden, maar ze doen de realiteit ook geen geweld aan.
De VVD/GB fractie had liever gelezen, dat er kansen en mogelijkheden waren ondanks de crisis. De woordkeus is anders, maar de boodschap is positiever en uitdagender.
En over mogelijke kansen kom ik verderop in dit betoog nog te spreken.
De begroting is opgesteld n.a.v. de Nota Meerjarenbeleid 2012 -2014, die op dinsdag 06 juli is vastgesteld. Voorzitter even voor de duidelijkheid: de Fractie van de VVD/GB heeft niet ingestemd met deze Nota. De reden: onze fractie wilde de handen vrij houden om alle voorstellen bij het vaststellen van de begroting 2012 – 2014 te kunnen beoordelen.
In dit betoog wil onze fractie aandacht vragen voor de volgende opvallende onderwerpen in de begroting voor 2012 e.v:
Inzetten reserve en fondsen
a. Het is ons opgevallen, dat de begroting met forse bedragen is aangevuld met allerlei reserves en voorzieningen, zoals
Fonds dorpsontwikkeling 29 K
Reserve WMO 85 K (gedeeltelijk)
Reserve cultuur 1.185 K
Reserve risicoafdekking grondaankopen 32 K
Aanwenden Alg. Reserve 451 K
Deze gelden waren voor een deel bestemd voor andere zaken. In Enter en Wierden leeft nog steeds de wens om respectievelijk een activiteitencentrum en Multi functioneel cultureel centrum op te richten. Met het inzetten van deze reserve zijn deze plannen definitief van de baan, terwijl de verwachting over de bouw bij de burgers van Enter en Wierden wel is gewekt. De financiële nood moet wel erg hoog zijn om deze reserves in te zetten.
b. Het College zet reserves, die met veel moeite zijn opgebouwd, in om gaten op korte termijn te dichten. Er is echter geen sprake van gewijzigd beleid om de financiën van de gemeente op langere termijn gezond te maken. De problemen worden niet opgelost maar vooruitgeschoven. Het College trekt daarom, naar de mening van onze fractie, een zware wissel op de toekomst. Wij achten dit niet verantwoord. Voorbeelden:
- Aanvullende storting in reserve winst grondverkopen voor 600 K.
- Er wordt bijna 33 K ingezet als dekkingsmiddel voor het invullen van geprioriteerde actiepunten.
Onze fractie wil meer zicht hebben op de transacties, die met dit geld zijn gemoeid. Hiervoor dienen we een motie in.
Algemene reserves
Opnieuw wordt een deel van de algemene reserves van ruim 450 K aangewend om de begroting sluitend te maken. We hebben in de NMB onze zorgen al uitgesproken over de daling van het Eigen Vermogen in de laatste jaren. We hebben dit genoemd “potverteren”. Onze conclusie wordt nog eens bevestigd en wel op 2 manieren:
Ten eerste: Er is vanaf 31 december 2009 (nog geen 2 jaar geleden) bijna 10.000 K uit de algemene reserves ontrokken voor de jaren 2010 en 2011. Tevens wordt in 2011 nog eens 2.000 K onttrokken. Binnen 3 jaar dus 12.000 K; dit is bijna een daling van 40 %.
Ten tweede: Bij ongewijzigd beleid/omstandigheden zal er geen financiële ruimte zijn voor eenmalige investeringen vanaf het jaar 2014.
Daarnaast staat het begroting voor 2015 op dit moment al een tekort van €464 K. Hierbij is al een bedrag opgenomen van 1.000 K, die niet nodig was voor de bouw van de tunnel in Wierden. Overigens ook een goedkope manier van politiek bedrijven. Eerst de burgers een eigen bijdrage van 4.000 K voorschotelen en vervolgens een bezuiniging van 1.000 K claimen op dit prestigieuze object.
Hiermee geeft dit College eigenlijk aan, dat ze geen vertrouwen hebben in de volgende raadsperiode. Het nieuwe College (2014 – 2018) mag beginnen met een begrotingstekort van nu al 0,5 miljoen en kan geen investeringen doen. De VVD/GB fractie vindt dit ongepast en niet getuigen van behoorlijk bestuur. Het financiële probleem is bij ongewijzigd beleid in 2014 nog groter. Dit College sluit hiervoor haar ogen en neemt onvoldoende maatregelen om meer te bezuinigen of beleid duidelijk om te buigen.
Gemeentelijk grondbedrijf
We hebben de afgelopen jaren herhaaldelijk gewaarschuwd voor de financiële risico’s, die we lopen bij het Grondbedrijf. Ondanks de altijd optimistische kijk van dit College op de verkoop van de gronden lijkt het College de bedreigingen ook te zien. Ik leid dit af uit de passages, die zijn genoemd voor de begroting 2012. Voorbeelden:
Zuidbroek: “Op het moment dat de uitgifte trager verloopt als oorspronkelijk gedacht zullen de financiële resultaten achterblijven”
Zenderink: “Ook voor Zenderink geldt dat de uitgifte van wezenlijk belang is voor het eindresultaat”
Kleen Esch: “Het verkooptempo bepaalt in grote mate het financiële eindresultaat”.
Berghorst: “Bij het schrijven van deze tekst zijn de resultaten van de verkoop nog niet helder”.
Weuste Noord: “Op het moment dat de recessie doorzet en de uitgifte stagneert, zal het verwachte resultaat dalen”.
Elsmoat: “Ook nu weer is de daadwerkelijke verkoop van belang voor het eindresultaat.”
Voorzitter, de VVD/GB fractie hamert al jaren op de risico’s op dit punt. Het tast onze financiële positie aan, omdat we behoorlijke voorzieningen moeten treffen. Deze voorzieningen zijn een substantieel deel van onze begroting en hierdoor worden wij beperkt in het realiseren van nieuw beleid. Als voorbeeld: we hebben nu al 1.700 K moeten afwaarderen op de strategische grondvoorraad.
Onze zorg gaat m.n. uit naar het bedrijventerrein De Elsmoat. Het onderhanden werk is begroot op ruim 10.000 K. Dit is 43,5 % van de totale begroting van het Grondbedrijf. Het geld voor deze investeringen moet worden terugverdiend door verkoop van gronden aan toekomstige ondernemers. Deze verkoop valt op dit moment erg tegen. In de begroting staat vermeld, dat in 2012 voor 4.200 K grond moet zijn verkocht. In het slechtste geval zijn de kosten gemaakt, maar laten de baten op zich wachten. Het geprognosticeerde resultaat van ruim 1.100 K (alleen voor de Gemeente Wierden) wordt waarschijnlijk niet gehaald. Dit leidt absoluut tot nog grotere verliezen.
Wij roepen het College op om serieus werk te maken om de gronden te verkopen. Wat onze fractie betreft mag de grond ook worden verkocht aan bedrijven van buiten de Gemeente Wierden en Rijssen-Holten. In dit kader dienen we een motie in. .
Bestuurlijke samenwerking
Wierden heeft bewust gekozen voor intensieve samenwerking met Rijssen-Holten en Hellendoorn. In een later stadium is de gemeente Twenterand aangesloten. De VVD/GB pleit nog steeds voor een samenwerking, die leidt tot een efficiëntere inzet van kennis, personeel, materiaal en middelen. We komen binnenkort nog te spreken over de notitie Samenwerken. We kunnen op voorhand al aangeven, dat wat ons betreft de samenwerking niet alleen beperkt blijft tot de genoemde gemeenten. Elke vorm van samenwerken met een Gemeente (en dit hoeft niet altijd een plattelandsgemeente te zijn), die leidt tot een meerwaarde is welkom.
Voorbeelden die tot resultaat leiden zijn: Brandweer, de Marktmeester en de samenwerking bij de politie binnen Rijssen/Holten, Hellendoorn en Wierden. Tijdens de actieweek van de politie hebben 2 leden van VVD/GB dit meegemaakt en zo een heel goed beeld gekregen van de (gezamenlijke) werkzaamheden.
Wat zijn dan de kansen en positieve onderwerpen in deze begroting:
We merken op, dat de Onroerende-zaakbelasting niet meer wordt verhoogd dan het inflatiepercentage.
De woonlasten zijn zelfs gedaald met €4,- echter de nieuwe taxaties kunnen nog roet in het eten gooien. De begrote opbrengsten zullen wel moeten worden gehaald.
Nu de kansen:
Binnen het sociale domein gaan 2 grote decentralisaties plaatsvinden:
- de functie begeleiding vanuit AWBZ naar de Wmo
- transitie van de Jeugdzorg
Tevens wordt inkomensvoorziening van de Wet Sociale Werkvoorziening, de Wajong, de wet Investeren in Jongeren en de Wet Werk en Bijstand gebundeld in de Wet Werken naar vermogen.
De gemeente Wierden zal hierop moeten anticiperen. Dit kan enerzijds door samenwerking met andere gemeenten, maar anderzijds door intern de mogelijkheden voor de medewerkers te analyseren en daarna met de voorliggende gegevens concrete afspraken maken.
Het hoeft geen betoog, dat er langzamerhand een verschuiving van taken gaat plaatsvinden binnen Grondbedrijf . Het overplaatsen/verplaatsen van medewerkers die nu bij Grondbedrijf werken naar bijv. Maatschappelijke Ontwikkelingen is een optie. Men kan nieuwe medewerkers aannemen, maar ook intern rouleren met taken. Tevens kan dan nog eens gekeken worden naar een efficiëntere en effectieve inzet van alle medewerkers.
Vanuit het liberale principe dat iedere burger in eerste instantie verantwoordelijk is voor zijn eigen leven moeten mensen maximaal gestimuleerd worden om in hun eigen levensonderhoud te voorzien. Dat vereist inspanningen om hen in het arbeidsproces te krijgen.
Mensen aan de kant laten staan en voor de rest van hun leven een uitkering te laten ontvangen is absoluut niet sociaal. Onze Gemeente Wierden kan dit niet alleen, maar zal met werkgevers en mogelijk andere partners moeten samenwerken. Alleen diegenen die door ernstige ziekte, handicap of anderszins absoluut niet kunnen werken, hebben recht op een uitkering. De uitdaging wordt dus om het aantal uitkeringen te beperken en iedereen een nuttige participatie aan de gemeenschap te laten leveren.
Op het beleidsveld Sport zouden we eens kunnen nadenken over het privatiseren van sportcomplexen. Op korte termijn maken we wellicht meer kosten; op termijn zal het zeker winst opleveren.
We kunnen de uitgifteprijs van grond verlagen. Ook in dit geval kun je kiezen tussen dure grond niet kunnen exploiteren of meer bouw van huizen of bedrijfshallen. Het levert in ieder geval OZB op en we kunnen minder afwaarderingen op de dure gronden. Bovendien genereert het extra werkgelegenheid.
De Gemeente Wierden vergrijst letterlijk. De huizen en de grond zijn duur. Er is te weinig woningaanbod in de goedkopere klassen of de huursector. Gevolgen voor de toekomst zijn niet goed: de jeugd trekt weg. Zij zijn wel het fundament voor de Wierdense samenleving op termijn.
Willen we een evenwichtige opbouw van de bevolkingspiramide houden dan zal op dit punt ook beleid moeten worden gevoerd.
Samenvattend stelt de VVD/GB fractie de volgende conclusies:
- Om de financiële tegenvallers op te vangen zullen we nog harder en concreter moeten bezuinigen.
- De financiële problemen worden door dit College naar de volgende raadsperiode geschoven. Wij vinden dit onverantwoord beleid, eigenlijk onbehoorlijk.
- Dit College is nog steeds bezig met pappen en nathouden om het huidige beleid zoveel mogelijk in stand te houden. Er worden geen keuzes gemaakt. Laten we uitkijken voor verkokering van de organisatie en het beleid.
- Bezuinigingen worden niet evenredig verdeeld over alle portefeuilles. De sociale, culturele en maatschappelijke beleidsvelden bezuinigen meer dan ruimtelijke ordening en volkshuisvestiging. Dit leidt tot een onevenwichtige verdeling tot portefeuilles van het College.
- Het Grondbeleid gaat de Gemeente Wierden (veel) geld kosten. Hierop zal absoluut beleid gevoerd moeten worden. Ons voorstel: Bereken het “break even point” in de nieuwe situatie (lagere grondprijzen, minder opbrengsten, hogere kosten, enz)
- Plattelandsontwikkeling heeft een prominente plaats in de begroting; het lijkt ons verstandig dat het College de samenwerking met de ondernemers blijft stimuleren. M.n. vanuit de gedachte de nieuwe Wet Werken naar Vermogen.
- Visie op de toekomst ontbreekt. De factor toeval heeft de overhand. Hoe gaan we nu daadwerkelijk de (financiële) ontwikkelingen aanpakken, die op ons afkomen?
- VVD/GB geeft College een aantal handreikingen om een gezonde, interessante en uitdagende Gemeente te blijven.
Namens de VVD/GB fractie,
Felix Timmerman, fractievoorzitter
Onderstaande moties zijn beide toegezegd en daardoor niet in stemming gebracht
Motie 1:
De raad van de gemeente Wierden, in vergadering bijeen op 15 november 2011;
overwegende, dat:
- de Gemeente Wierden momenteel voldoende grond in voorraad heeft
- de grondaankopen niet altijd transparant zijn
- de laatste jaren fors is afgewaardeerd op diverse complexen binnen het Grondbedrijf
- actief grondbeleid momenteel geen financieel voordeel oplevert
verzoekt het college:
voordat (strategische) gronden definitief worden aangekocht deze aan de Raad van Wierden voor te leggen ter goedkeuring.
en gaat over tot de orde van de dag.
Wierden, 15 november 2011 .
Felix Timmerman
Motie 2:
De raad van de gemeente Wierden, in vergadering bijeen op 15 november 2011;
overwegende, dat:
- de verkoop van bouwgronden op de Elsmoat en Weuste Noord achter blijft bij de geschetste verwachtingen.
- de Gemeente Wierden op korte termijn een fors financieel risico loopt
- het bedrijventerrein De Elsmoat een zeer gunstige ligging heeft aan de A1, zowel naar west als oost
- op dit moment weinig tot geen activiteiten worden ontplooid om de gronden aan de man te brengen.
- er een visie ontbreekt voor de strategische invulling van het terrein(bijv. synergievoordeel van hightech bedrijven)
- er verkoopbeperkende voorwaarden gelden (grootte, omvang), waardoor potentiële kopers voor deze bedrijfsterreinen afhaken.
draagt het college op :
- een (marketing) plan te presenteren voor 01 april 2012 met actiepunten om de verkoop van de gronden op de bedrijventerreinen De Elsmoat en Weuste Noord te bevorderen.
- de Raad per kwartaal een overzicht te verstrekken van de gerealiseerde verkopen.
en gaat over tot de orde van de dag.
Wierden, 15 november 2011 .
Felix Timmerman